Tarjima nazariyasi va amaliyoti (Turk tili)
Toshkent Kimyo xalqaro universitetining “Tarjima nazariyasi va amaliyoti (turk tili)” bakalavriat ta’lim yo‘nalishi turk, ingliz va o‘zbek tillari o‘rtasida professional yozma va og‘zaki tarjima qila oladigan, madaniyatlararo muloqotni samarali yo‘lga qo‘ya oladigan hamda zamonaviy tarjimashunoslik yondashuvlarini puxta egallagan mutaxassislarni tayyorlashga qaratilgan.
Dastur nazariya va amaliyotni uyg‘unlashtirgan holda tarjimonning til, uslub, mazmun, pragmatika va kasbiy kommunikatsiya bo‘yicha kompetensiyalarini bosqichma-bosqich shakllantiradi.
Yo‘nalishning asosiy maqsadi — turk tili asosiy xorijiy til, ingliz tili esa qo‘shimcha professional til sifatida o‘qitiladigan ko‘p tilli tarjima muhitida raqobatbardosh mutaxassislarni tayyorlashdir.
Ta’lim jarayonida talabalar:
- yozma va og‘zaki tarjima
- sinxron tarjima
- badiiy va audiovizual tarjima
- ilmiy matnlar tarjimasi
- tarjima sifati va tahriri
- CAT tools va zamonaviy raqamli tarjima vositalari
- madaniyatlararo kommunikatsiya
bo‘yicha professional tayyorgarlikka ega bo‘ladilar.
O‘quv rejasi haqida umumiy ma’lumot
Dastur 4 yillik bakalavriat bosqichidan iborat bo‘lib, jami 160 kredit va 240 ECTSni qamrab oladi. O‘quv reja turk tili, ingliz tili, tarjima nazariyasi, amaliy tarjima, og‘zaki va sinxron tarjima, adabiyot, tadqiqot metodologiyasi hamda malakaviy amaliyotni o‘zaro uyg‘unlashtirgan holda tuzilgan.
1-o‘quv yilida talabalar turk tilining tayanch ko‘nikmalarini shakllantiradilar. Turkish Language: Listening and Speaking, Turkish Language: Reading and Writing, English for Translators hamda Introduction to Translation Studies kabi fanlar orqali tarjimaga kirish va madaniyatlararo muloqot asoslari o‘rgatiladi.
2-o‘quv yilida tarjimaning nazariy va amaliy jihatlari chuqurlashadi. Talabalar Practice of Translation, Theory of Translation, Computer-Aided Translation, Audiovisual Translation va Turkish Philosophy and Literature kabi fanlar orqali yozma tarjima va turli janrdagi matnlar bilan ishlash ko‘nikmalarini rivojlantiradilar.
3-o‘quv yilida dastur og‘zaki tarjima va kasbiy kommunikatsiyaga yo‘naltiriladi. Simultaneous Translation, Introduction to Interpreting, Translation of Mass-Media hamda TOMER B1/B2 tayyorgarlik modullari orqali talabalar sinxron tarjima va professional muloqot bo‘yicha amaliy tajriba orttiradilar.
4-o‘quv yilida esa ilmiy matnlar tarjimasi, tarjima tadqiqot metodologiyasi va professional tarjima faoliyati bo‘yicha yakuniy tayyorgarlik olib boriladi. Yakuniy bosqichda Undergraduate Practice hamda Graduation Research yoki Final Cross-Disciplinary Examination topshiriladi.
Xalqaro hamkorliklar va ta’lim dasturlari
Tarjima nazariyasi va amaliyoti (turk tili) yo‘nalishi KIUTning faol rivojlanayotgan tillar va tarjimashunoslik dasturlaridan biri hisoblanadi. Yo‘nalish 2024-yildan boshlab universitet ta’lim portfeliga kiritilgan.
Universitetning xalqaro hamkorlari qatorida Istanbul Aydın University alohida o‘rin tutadi. Ushbu hamkorlik turkiy til va madaniy muhitga yaqin akademik almashinuvlarni rivojlantirish uchun muhim imkoniyat yaratadi.
Shuningdek, universitet miqyosida:
- Varna University of Management bilan 2+2, 3+1 va 1+1 dasturlari
- akademik almashinuv dasturlari
- xalqaro ta’lim formatlari
yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, ular talabalarni global akademik muhitga tayyorlashga xizmat qiladi.
Bitiruvchilarning faoliyat sohalari va diplom
Bitiruvchilar:
- yozma va og‘zaki tarjimon
- sinxron tarjimon
- xalqaro tashkilotlar va diplomatik muassasalarda til mutaxassisi
- media va nashriyot sohasida tarjimon-muharrir
- marketing va xalqaro kommunikatsiya mutaxassisi
- PR va madaniyatlararo muloqot mutaxassisi
- tarjimashunoslik va tilshunoslik bo‘yicha tadqiqotchi
sifatida faoliyat yuritishlari mumkin.
Dastur bitiruvchida turk, o‘zbek va ingliz tillarida professional ishlash, sinxron tarjima qilish, matn tahlili, tarjima sifati nazorati, terminologiya bilan ishlash hamda madaniyatlararo kommunikatsiyani boshqarish bo‘yicha zarur kompetensiyalarni shakllantiradi.
Yo‘nalishning yutuqlari
Yo‘nalishning muhim ustunliklaridan biri — zamonaviy va amaliyotga yo‘naltirilgan o‘quv dasturidir. Computer-Aided Translation, Audiovisual Translation, Corpus-Based Translation, Translation of Mass-Media, Translation of Scientific Texts hamda Simultaneous Translation kabi fanlar dasturga integratsiya qilingan.
Dasturda turk tilini bosqichma-bosqich rivojlantirish modeli joriy etilgan bo‘lib, TOMER B1 va TOMER B2 tayyorgarlik modullari talabalarni xalqaro til sertifikatlariga tayyorlashga xizmat qiladi.
Nazariya, yozma tarjima va og‘zaki tarjimaning izchil ketma-ketlikda o‘qitilishi bitiruvchilarning real mehnat bozori talablariga mos professional mutaxassis sifatida shakllanishiga imkon yaratadi.
KIUTda tillar va tarjimashunoslik yo‘nalishlari uchun tarjimonlar klubi, yozma ishlar laboratoriyalari, mentorlik va akademik rivojlanishni qo‘llab-quvvatlovchi zamonaviy muhit shakllantirilmoqda. Bu esa talabalarning nafaqat dars jarayonida, balki xalqaro akademik va madaniy muhitda ham faol rivojlanishiga xizmat qiladi.